Σχολή Γονέων Δήμου Παλλήνης: Κοινή Λύπη ή Κατάθλιψη; Μάθετε να τα ξεχωρίζετε και να τα αντιμετωπίζετε

 Κοινή Λύπη ή Κατάθλιψη;

Μάθετε να τα ξεχωρίζετε και να τα αντιμετωπίζετε

Οι συνθήκες που ζει ο σύγχρονος άνθρωπος την καθημερινότητα του σήμερα, έχει οδηγήσει στην απώλεια πολλών και διαφόρων πραγμάτων και προσώπων, συγκριτικά με τον προηγούμενο τρόπο και ρυθμό ζωής. Όλα αυτά που θέλει να κάνει ο καθένας για τον εαυτό του ή για τους αγαπημένους του, όλους εκείνους που θα ήθελε να συναντήσει, να μιλήσει και να μοιραστεί αλλά δεν μπορεί, αποτελούν σημαντικές καθημερινές απώλειες. Η φυσιολογική αντίδραση του ανθρώπου μετά από μια απώλεια είναι να αισθανθεί «πεσμένη» διάθεση, λύπη ή έντονη θλίψη. Υπό αυτή την έννοια, η λύπη είναι ένα φυσιολογικό και υγιές σύμπτωμα της απώλειας.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, και με προϋπόθεση την σταδιακή αλλαγή των δεδομένων του τρόπου και ρυθμού της καθημερινότητας, ο καθένας θα επιχειρήσει να ανακτήσει την συναισθηματική του ισορροπία και κανονικότητα. Με ατομική πρωτοβουλία και προσωπική προσπάθεια, θα πρέπει να επαναφέρει στην καθημερινότητα πρακτικές και συνήθειες που τον ευεργετούν, τον βοηθούν να νιώθει χαρά και αισιοδοξία. Μπορεί βεβαίως, σε αυτή την προσπάθεια να χρειαστεί την βοήθεια και την υποστήριξη από τους ανθρώπους του κύκλου του και τότε θα είναι απόλυτα θεμιτό και πρέπον να το πράξει. Έτσι θα ανακτηθεί η ποιότητα της καθημερινής ζωής και ο καθένας θα συνυπάρχει καλύτερα με τον εαυτό του και τους άλλους.

Τι είναι όμως η Κατάθλιψη;

Η κατάθλιψη είναι κάτι παραπάνω από το να νιώθει κανείς για μερικές ημέρες λυπημένος. Και ενώ πολλοί θεωρούν ότι η κατάθλιψη είναι μια ασήμαντη ή μη πραγματική κατάσταση, στην πραγματικότητα είναι ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας.

Αποτελεί μια από τις πιο συχνές ψυχικές διαταραχές, που επηρεάζει 1 στους 10 ανθρώπους στο φάσμα της ζωής τους και αποτελεί την κύρια αιτία αυτοκτονιών. Ο τρόπος που εκδηλώνεται η κατάθλιψη στα άτομα δεν είναι ποτέ ίδια (όπως δεν είναι και οι άνθρωποι). Εμφανίζεται σε άντρες και γυναίκες, σε οποιαδήποτε ηλικία. Έχει διαπιστωθεί όμως, ότι το ποσοστό εμφάνισης της κατάθλιψης στις γυναίκες είναι διπλάσιο από αυτό στους άνδρες και οφείλετε σε ψυχολογικούς, ορμονολογικούς, κοινωνικούς και νευροφυσιολογικούς λόγους.

Η Κατάθλιψη, πέραν της δυσάρεστης συναισθηματικής διάθεσης του ατόμου, συνοψίζεται σε μια κατάσταση παθολογικής θλίψης που συνοδεύεται από σημαντική μείωση του αισθήματος προσωπικής αξίας και από την επώδυνη συνείδηση της επιβράδυνσης των νοητικών, ψυχοκινητικών και οργανικών διαδικασιών.

Η κατάθλιψη έχει διάφορα συμπτώματα (συναισθηματικά ή σωματικά), που εμφανίζονται διαφορετικά σε κάθε άνθρωπο αλλά που επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία όλων όσων νοσούν, τόσο στην εργασία όσο και στην οικογένεια. Στις σοβαρές περιπτώσεις φτάνει και στο σημείο απόσυρσης από κοινωνικές και διαπροσωπικές σχέσεις.

Παρότι το κύριο παράπονο των ατόμων με κατάθλιψη σχετίζεται με το οδυνηρό αίσθημα άγχους και θλίψης, τα συμπτώματα της κατάθλιψης περιλαμβάνουν συναισθήματα θλίψης και ανημποριάς, απώλειας ενδιαφέροντος και ευχαρίστησης για ότι έβρισκε ενδιαφέρον κανείς στο παρελθόν, απώλεια ενεργητικότητας, ενοχές κ.α..

Άλλοτε εμφανίζονται σωματικά συμπτώματα, που σχετίζονται με μείωση του μεταβολικού ρυθμού και την λειτουργία των ορμονών. Πιο συγκεκριμένα, αϋπνία, κόπωση, μειωμένη όρεξη, πονοκέφαλος, πόνος στον αυχένα, οσφυαλγία, μείωση της λίμπιντο, κ.α. εμφανίζονται συχνά και χρήσουν ιατρικής και ψυχολογικής εκτίμησης. Απαραίτητος κρίνεται ο αποκλεισμός σωματικής νόσου (π.χ. θυρεοειδισμός) που προκαλεί συμπτώματα παρόμοια με αυτά της κατάθλιψης

‘Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, όταν η χαμηλή διάθεση εμφανίζεται λόγω απωλειών, μεγάλων απαιτήσεων και συχνών δυσκολιών της ζωής, αυτό που χρειάζεται δεν είναι θεραπεία αλλά στήριξη, βοήθεια και κατανόηση από τους άλλους ανθρώπους και την κοινωνία. Αν όμως τα συμπτώματα είναι έντονα, εμφανίζονται συχνά και διαρκούν πολύ, πρέπει να απευθυνθεί κανείς σε ψυχίατρο ή ειδικό ψυχολόγο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, με την κατάλληλη υποστήριξη και θεραπεία, η κατάθλιψη μπορεί να θεραπευτεί πλήρως. Η αποτελεσματικότερη θεραπεία αποτελεί ο συνδυασμός φάρμακων με ψυχιατρική εποπτεία, ψυχοθεραπείας και κοινωνικής υποστήριξης.

Κατανοώντας τα συναισθήματά μας και ζητώντας υποστήριξη όποτε χρειαστεί, μπορούμε να ανακτήσουμε την παλιά αισιοδοξία και θετικότητα που υπήρχε πριν τις περιόδους των κρίσεων. Η Ψυχολογία είναι πολύ σημαντική στο μοντέρνο κόσμο επειδή βοηθά να κατανοήσουμε σε βάθος τον τρόπο που δουλεύει ο ανθρώπινος νους και επομένως να κατανοήσουμε την ανθρώπινη συμπεριφορά, τόσο σε υγιείς όσο και σε παθολογικές καταστάσεις, με τρόπο ώστε να τις αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά.

Κέντρο Ψυχολογικών Θεραπειών

Κωνσταντίνα Παπαδάκη

Ψυχολόγος, MSc, Ψυχοθεραπεύτρια

Ηρώων Πολυτεχνείου 15, Γέρακας

2110120347, 6979632273

Fb: Κέντρο Ψυχολογικών Θεραπειών

konstantinapapadaki@yahoo.gr

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΓΟΝΕΩΝ «ΓΟΝΕΙΣ ΣΤΑ “ΘΡΑΝΙΑ” ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ»

 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΓΟΝΕΩΝ «ΓΟΝΕΙΣ ΣΤΑ “ΘΡΑΝΙΑ” ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ»

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2021 - ΜΑΪΟΣ 2021 Α’ ΚΥΚΛΟΣ

ΚΑΘΕ ΤΕΤΑΡΤΗ ΑΠΟ 20-01-2021 ΕΩΣ 17-3-2021 Ώρες 18:00΄-20:00΄

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

 ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΣΧΟΛΗ ΓΟΝΕΩΝ ΔΗΜΟΥ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

«ΓΟΝΕΙΣ ΣΤΑ ‘ΘΡΑΝΙΑ’ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ»

Ο Δήμος Παλλήνης συνεχίζει τον θεσμό της Σχολής Γονέων και καλωσορίζει τους γονείς στον διαδικτυακό κύκλο ομιλιών, όπως έχει ήδη αναγγελθεί.

Οι Σχολές Γονέων προσφέρουν εξειδικευμένη πληροφόρηση για το ρόλο των γονέων, ενημέρωση για την ανάπτυξη των παιδιών, τεχνικές και χρήσιμα εφόδια για να ανταπεξέλθουν όσο το δυνατό καλύτερα στις ιδιαίτερες συνθήκες της σύγχρονης εποχής, χωρίς όμως να υποδεικνύουν ποιος είναι ο σωστός γονέας. Η θεματολογία της φετινής εκπαιδευτικής περιόδου θα αφορά θέματα που άπτονται στην ασφαλή χρήση του διαδικτύου, την πρόληψη των εξαρτήσεων, τις μαθησιακές δυσκολίες, θέματα διατροφής, τη σεξουαλική ταυτότητα παιδιών και εφήβων, καθώς και στο ρόλο των γονέων την περίοδο της πανδημίας.

Για τη φετινή χρονιά και λόγω των ειδικών συνθηκών θα λειτουργήσει ένα ενιαίο τμήμα και τα μαθήματα –ομιλίες θα πραγματοποιούνται κάθε Τετάρτη 18:00’-20:00’.

Το πρόγραμμα ξεκινά με την ομιλία της κας Αλαμπάνου Ελευθερίας από το ΔΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ  & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ με τίτλο: «Ο ρόλος της οικογένειας στην πρόληψη των εξαρτήσεων- Ναρκωτικά, Αλκοόλ, internet κ.α» την Τετάρτη 20-01-2021.

Θα ακολουθήσει η ομιλία της κας Μαυραντώνη Άσπας(Ψυχολόγος, Κο. Κε.Ψ.Υ.Π.Ε Παλλήνης) και της κας Πετρέλη Χαράς(Κοινωνική Λειτουργός Κο. Κε. Ψ.Υ.Π.Ε Παλλήνης) με θέμα: «Αξιοποιώντας την Εμπειρία της Καραντίνας» την Τετάρτη 27-01-2021.

Απαραίτητη η εγγραφή στη Σχολή Γονέων με ηλεκτρονική αποστολή της αίτησης, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να ενημερώνονται για το link σύνδεσης της κάθε ομιλίας.

Αιτήσεις συμμετοχής θα πραγματοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος στο email: tpaideias.pallini@gmail.com

Για περισσότερες Πληροφορίες:

Αντιδήμαρχος Παιδείας: κ. Βασιλική Μελισσά, τηλ 2106604725

Προϊσταμένη Τμήματος Παιδείας: κ. Ελένη Κωνσταντίνου, e.konstantinou@0156.syzefxis.gov.gr

Σχολή Γονέων Δήμου Παλλήνης - "Μαθησιακές δυσκολίες"

Όλα τα παιδιά χρειάζονται αγάπη, ενθάρρυνση, αφοσίωση και υποστήριξη για να μαθαίνουν…
Κάθε παιδί όμως μαθαίνει με διαφορετικό τρόπο, και φυσικά με διαφορετικό ρυθμό! Κάποιο μπορεί να αντιλαμβάνεται πανεύκολα νέες μαθηματικές έννοιες, ενώ δυσκολεύεται να γράψει σωστά την ορθογραφία απλών λέξεων ή το αντίστροφο. Κάποιο άλλο μπορεί να αντιλαμβάνεται πανεύκολα τραγούδια και μελωδίες, ενώ διαβάζει πάρα πολύ αργά.
Σε κάθε περίπτωση, όλα τα παιδιά έχουν τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία τους. Τα ταλέντα τους και τους τομείς που δυσκολεύονται!

Υπάρχουν όμως και παιδιά, που δυσκολεύονται ιδιαίτερα σε κάποια αντικείμενα όπως η ανάγνωση, η γραφή, ή τα μαθηματικά. Αυτό, σαφώς και θα πρέπει να μας κινητοποιήσει, ώστε να προσφέρουμε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη υποστήριξη μπορούμε, αλλά από την άλλη δεν θα πρέπει να μας κατακλύσει το άγχος.
Δείτε το θετικά. Οι δυσκολίες μας σφυρηλατούν και διαμορφώνουν ένα δυνατό χαρακτήρα που μπορεί να ανταπεξέλθει στα πάντα!

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΗ ΓΟΝΕΩΝ 2021 - 2021

Τα κίνητρα μάθησης και ο ρόλος των γονέων στην ενίσχυσή τους

Τα κίνητρα μάθησης και ο ρόλος των γονέων στην ενίσχυσή τους

Νιαστή Καλομοίρα - Σχολική Ψυχολόγος

1ου ΚΕΣΥ Ανατολικής Αττικής

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΗ ΓΟΝΕΩΝ 2021 - 2021

Σχολή Γονέων Δήμου Παλλήνης: Πώς διαβάζουμε βιβλία στα παιδιά προσχολικής ηλικίας

 
Πώς διαβάζουμε βιβλία στα παιδιά προσχολικής ηλικίας

Η ανάγνωση βιβλίων στα παιδιά προσχολικής ηλικίας, δηλαδή σε παιδιά που δεν έχουν ακόμα διδαχθεί συστηματικά και δεν έχουν κατακτήσει τον γραπτό λόγο, αποτελεί, πέρα από ψυχαγωγία, χαλάρωση και απόλαυση, μία σημαντική πρακτική εξοικείωσης με την ανάγνωση. Για να επιτελέσει τη διδακτική της λειτουργία αυτή η προαναγνωστική δραστηριότητα, ο ενήλικας που διαβάζει στα παιδιά βιβλία πρέπει να προσαρμόσει την ανάγνωση στο επίπεδο αντίληψης του παιδιού. Πώς μπορεί να το κάνει αυτό; Να μερικές ιδέες…

Photoshooting by @Twin Team Art (@Alda Stefa @Nena Mar)

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΗ ΓΟΝΕΩΝ 2021 - 2021

Πριν από την ανάγνωση

Καταρχάς φροντίζουμε να μιλάμε χρησιμοποιώντας ειδικό λεξιλόγιο, ώστε τα μικρά παιδιά να εξοικειωθούν με την τεχνική γλώσσα της ανάγνωσης. Τους δείχνουμε, δηλαδή ποιο είναι το εξώφυλλο και ποιο το οπισθόφυλλο, τι είναι το φύλλο και τι η σελίδα, πού αναγράφεται ο τίτλος και πού η περίληψη της ιστορίας, σε ποια σημεία βρίσκεται το κείμενο και σε ποια η εικονογράφηση. Επίσης, τους εξηγούμε τι είναι ο συγγραφέας, ο εικονογράφος και ο εκδότης.

Αφού διαβάσουμε στο παιδί τον τίτλο της ιστορίας, μπορούμε να ζητήσουμε από το παιδί να μας πει ελεύθερα τι νομίζει ότι θα λέει αυτό το βιβλίο. Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί καλλιεργεί τη φαντασία του, ενώ ταυτόχρονα κατανοεί καλύτερα το περιεχόμενο του τίτλου. Αντίστοιχα, μπορούμε να ζητήσουμε από το παιδί να ξεφυλλίσει το βιβλίο και να μας πει μια ιστορία, εμπνευσμένο από τις εικόνες που βλέπει. Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα το παιδί ασκείται στην παρατήρηση και μαθαίνει να αναγνωρίζει τις λεπτές διαφορές ανάμεσα στις εικόνες. Όλες αυτές οι παιγνιώδεις δραστηριότητες δεν έχουν, σαφώς, στόχο να βρει το παιδί τη «σωστή» ιστορία. Στις απαντήσεις αυτές δεν υπάρχει σωστό και λάθος, αλλά υπάρχει μόνο χώρος για ελεύθερη έκφραση. Αυτές οι ασκήσεις προτείνονται για πριν την ανάγνωση. Εάν γίνουν μετά την ανάγνωση, είναι πολύ πιθανό το παιδί να αναπαράγει αυτό που διάβασε. Και αυτή είναι βέβαια σημαντική κατάκτηση, αλλά επιτελεί άλλον παιδαγωγικό στόχο.

Επιπλέον, πριν την ανάγνωση δείχνουμε στο παιδί πώς κρατάμε το βιβλίο, πώς είναι η σωστή φορά ανάγνωσης και βεβαιωνόμαστε ότι καθόμαστε τόσο εμείς όσο και αυτό αναπαυτικά, με τέτοιο τρόπο ώστε το παιδί να μπορεί να βλέπει, αν θέλει, μέσα στο βιβλίο.

Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης

Όταν διαβάζουμε στο παιδί μια ιστορία, θέλουμε να την επικοινωνήσουμε. Η κατανόηση, δηλαδή, της ιστορίας είναι ο πρωταρχικός μας στόχος. Επομένως, είμαστε ελεύθεροι να σταματάμε όποτε συναντάμε μία δύσκολη (για το παιδί) λέξη και να την εξηγούμε. Όταν υπάρχει γρήγορη δράση ή το βιβλίο απευθύνεται σε μεγαλύτερη ηλικία από αυτή του παιδιού που έχουμε απέναντί μας (ή καλύτερα δίπλα μας), διακόπτουμε και εξηγούμε στο παιδί το επεισόδιο με πιο απλά λόγια ή το ρωτάμε αν το κατάλαβε. Σε αυτό βοηθάνε πολύ και οι εικόνες του βιβλίου. Μπορούμε, αφού διαβάσουμε ένα δισέλιδο, να δείξουμε τις εικόνες και το παιδί να επαναλάβει την ιστορία με βάση τους ήρωες που απεικονίζονται.

Διαβάζουμε την ιστορία αργά και καθαρά. Όταν διαβάζουμε μια ιστορία σε ένα παιδί, είμαστε ελεύθεροι να χρησιμοποιούμε ό,τι φωνή θέλουμε για κάθε ήρωα, να υπερβάλουμε όσο θέλουμε στα επιφωνήματα, καθώς και να προσθέτουμε ήχους σε όποια σημεία νομίζουμε ότι ταιριάζουν, π.χ. «φφφφσσσσς» για τα κύματα της θάλασσας, παλαμάκια για τον καλπασμό ενός αλόγου, «πλιτς, πλιτς, πλιτς» για τον ήχο της βροχής. Είμαστε ελεύθεροι να τραγουδήσουμε όποιο κομμάτι είναι έμμετρο και έχει ομοιοκαταληξία ή να φτιάξουμε με το παιδί ένα τραγουδάκι εκείνη τη στιγμή. Μέσα από όλα αυτά, η ανάγνωση γίνεται πιο παραστατική και ο ενθουσιασμός των παιδιών για το βιβλίο γίνεται ακόμα μεγαλύτερος.

Εάν το παιδί πλησιάζει να φοιτήσει στο Δημοτικό Σχολείο, είναι σημαντικό να του δείχνουμε με το χέρι μας πού διαβάζουμε, δηλαδή να ακολουθάμε με το δείχτη την αράδα και τη λέξη στην οποία βρισκόμαστε. Αυτή η πρακτική είναι σημαντική, για να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά ότι αυτά τα «ακαταλαβίστικα σύμβολα» αντιστοιχούν στις λέξεις που χρησιμοποιούμε στο λόγο μας. 

Μετά την ανάγνωση

Μετά την ανάγνωση μπορούμε να μην κάνουμε τίποτα και η εμπειρία του παιδιού με το βιβλίο να τελειώσει εκεί. Θα είναι σίγουρα ολοκληρωμένη. Μπορούμε να μην ξαναδιαβάσουμε το ίδιο βιβλίο ή μπορούμε να το διαβάσουμε και πάλι όσες φορές μας το ζητήσει το παιδί.

Μπορούμε, όμως, και να εμπλακούμε σε  αμέτρητες δραστηριότητες, με αφορμή την ιστορία. Καταρχάς, ρωτάμε το παιδί εάν του άρεσε η ιστορία και του ζητάμε να την επαναλάβει με δικά του λόγια. Το παιδί, στην προσπάθεια αυτή, είναι πολύ πιθανό να χρησιμοποιήσει για πρώτη φορά νέες για αυτό λέξεις, οι οποίες προέρχονται από την ιστορία. Με τον τρόπο αυτό, εμπλουτίζει το λεξιλόγιό του και τα εκφραστικά του μέσα. Ρωτάμε το παιδί ποιο σημείο της ιστορίας του άρεσε πιο πολύ, το τρόμαξε πιο πολύ, το στενoχώρεσε πιο πολύ, το θύμωσε πιο πολύ. Έτσι το παιδί κατανοεί καλύτερα τα συναισθήματά του και ασκείται στο να τα εκφράζει και να τα λεκτικοποιεί.

Ρωτάμε το παιδί αν μπορεί να χαρακτηρίσει τους ήρωες. Φαίνεται δύσκολη ερώτηση, και δικαιολογημένα, καθώς τέτοιου τύπου ζητούμενα συναντάμε όχι μόνο στο Δημοτικό, αλλά και στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο, στο πλαίσιο της γλωσσικής διδασκαλίας. Ωστόσο, ήδη από πολύ μικρά τα παιδιά μπορεί αυθόρμητα να πουν, καθώς τους διαβάζουμε μια ιστορία, «αυτός είναι κακός», ή «ο τάδε είναι άδικος» ή «ο παράλλος είναι ευγενικός». Έτσι τα παιδιά αντιλαμβάνονται ποιες συμπεριφορές μπορούν να ενστερνιστούν, ποιους ήρωες θαυμάζουν και αντιμετωπίζουν ως πρότυπα και με ποιους αντι-ήρωες θα έμπαιναν σε διαμάχη, αν ζούσαν και οι ίδιοι μέσα στην ιστορία.

Τέλος, ένα (παιδικό) βιβλίο μπορεί να δώσει έναυσμα στη σχολική τάξη ή στην οικογένεια για ποικίλες δραστηριότητες. Μπορείτε να ζωγραφίσετε σελιδοδείκτες με τους ήρωες του βιβλίου, να φτιάξετε μια δική σας ιστορία-παρωδία της ιστορίας που διαβάσατε και να την παραστήσετε θεατρικά, να αναζητήσετε μουσικές που σχετίζονται με τη θεματική του βιβλίου ή τη χώρα καταγωγής του συγγραφέα, ή ακόμα και να οργανώσετε μία εκδρομή στον τόπο της ιστορίας, π.χ. σε ένα δάσος, σε έναν αρχαιολογικό χώρο, ένα ερημικό χωριό. 

Γενικά, είναι σημαντικό ό,τι κάνετε να υποκινείται από ενθουσιασμό και ενδιαφέρον, ώστε αυτά τα συναισθήματα να συνδεθούν με την ανάγνωση στον ψυχισμό του παιδιού. Και μία τελευταία συμβουλή: Συνεχίστε να διαβάζετε στα παιδιά βιβλία ακόμα κι όταν το ίδιο μάθει να διαβάζει. Η μοναχική ανάγνωση δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ευχαρίστηση που νιώθει ένα παιδί όταν του «χαρίζει» μια ιστορία ο μπαμπάς, η μαμά ή ο δάσκαλός του. 

Αφροδίτη Χαραλαμπάκη

Δασκάλα, M.A.Ed. Θεατροπαιδαγωγός, Αφηγήτρια παραμυθιών

https://www.mythstory.net/

Ένας κόσμος φανταστικός, γεμάτος αλήθειες…

 Ας κάνουμε ένα νοητό ταξίδι στο παρελθόν…

Ας φανταστούμε για λίγο ότι μένουμε σε ένα απομακρυσμένο χωριό. Δεν έχουμε τηλεόραση. Δεν υπάρχουν υπολογιστές και κινητά. Ρεύμα; Επίσης δεν έχουμε. Πιθανότατα να μην ξέρουμε ούτε καν γράμματα, κι έτσι στερούμαστε και την ευκαιρία να διαβάσουμε ένα βιβλίο ή μία εφημερίδα. Τι κάνουμε λοιπόν, για να περάσει ευχάριστα η ώρα μας, να μάθουμε πράγματα και να επικοινωνήσουμε; Μαζευόμαστε τα βράδια με την οικογένειά μας, τους γείτονες και τους φίλους γύρω από το φως μιας λάμπας πετρελαίου και συζητάμε για όσα είδαμε και ζήσαμε μες στη μέρα: για τα ζώα που συναντήσαμε στα βουνά, για τα ψάρια που πιάσαμε στη θάλασσα, για κάποιους περίεργους ήχους που έβγαιναν από την πηγή, για το κέντημα των σχίνων και το μάζεμα της μαστίχας, για το αλώνι και το θέρισμα και ό,τι άλλο συνιστά την αγροτική, κτηνοτροφική και αλιευτική ζωή.

Χωρίς να καταλαβαίνουμε πού  σταματάνε οι πραγματικές αφηγήσεις και πού ξεκινούν οι εξωπραγματικές, αρχίζει η πραγματικότητα να μπλέκεται με την μύθο και σιγά σιγά αρχίζουμε να λέμε παραμύθια. Παραμύθια που ακούσαμε από τις γιαγιάδες και τους παππούδες μας, παραμύθια που ακούγαμε όταν ήμασταν παιδιά, παραμύθια που σώζονται και ταξιδεύουν από το στόμα στο αυτί κι από το αυτί στο στόμα.

Τα παραμύθια αυτά δεν ανήκουν σε κάποιον συγγραφέα. Είναι του λαού. Δημιουργήθηκαν συλλογικά και τροποποιούνταν από περιοχή σε περιοχή και από εποχή σε εποχή, με τις επεμβάσεις που έκανε ο εκάστοτε αφηγητής. Τα παραμύθια αυτά δεν τα έγραφαν ούτε τα διάβαζαν. Διαδίδονταν προφορικά. Η αξία αυτών των παραμυθιών είναι ανυπολόγιστη, γιατί σε αυτά εμπεριέχονται οι σκέψεις, οι προβληματισμοί, οι επιθυμίες και οι φόβοι των απλών ανθρώπων, μετουσιωμένα σε αντίστοιχα σύμβολα: το παλάτι, ο διάβολος, η όμορφη κόρη, η άσχημη γριά. Όλα αυτά είναι αλληγορίες, μέσα από τις οποίες οι άνθρωποι έβρισκαν την ελπίδα και την παρηγοριά που χρειάζονταν, μετά από μία κοπιαστική μέρα. Γι’ αυτό και αυτές οι διηγήσεις ονομάστηκαν «παραμύθια», που σημαίνει παρηγοριά.

Στη σημερινή εποχή, σε πολλές περιπτώσεις, το παραμύθι θεωρείται παρεξηγημένο είδος, παρότι οι ειδικοί μελετητές αναγνωρίζουν την πολύπλευρη αξία τους. Τα λαϊκά παραμύθια δεν έχουν μόνο νεράιδες και καλά ζωάκια, όπως συμβαίνει με αρκετά από τα σύγχρονα παιδικά λογοτεχνήματα. Η αξία των παραδοσιακών παραμυθιών προκύπτει μέσα από τα ζεύγη αντιθέτων που περιέχουν και, κυρίως, του καλού και του κακού, τα οποία βρίσκονται σε συνεχή πάλη, μέχρι στο τέλος να νικήσει το καλό. Τα αυθεντικά λαϊκά παραμύθια, πέρα από τα στοιχεία που αποκαλούμε «παραμυθένια», δίνοντας μια γλυκιά χροιά στη λέξη, περιέχουν κακές μάγισσες, δυνατά θεριά, προβληματικές οικογενειακές σχέσεις, έντονες έριδες, σκληρές τιμωρίες, μακρόβιες περιπέτειες. Ήταν παραμύθια που απευθύνονταν κυρίως σε ενήλικες και σταδιακά, καθώς τροποποιούνταν και απλοποιούνταν, έγιναν αγαπητά και στο παιδικό ακροατήριο.

Τα παραμύθια περιέχουν και το καλό και το κακό, επειδή το ίδιο συμβαίνει και στη ζωή. «Λένε την αλήθεια», δεν θρέφουν αυταπάτες, ότι δήθεν τα όνειρα και οι επιθυμίες πραγματοποιούνται δίχως κόπους και θυσίες. Σε όσους θεωρούν ότι τα παιδικά παραμύθια πρέπει να περιέχουν μόνο καλούς ήρωες και καθόλου κακούς ή τρομακτικούς, οι αδερφοί Γριμμ απαντούν, με τον λογοτεχνικό τους λόγο: «Όποιος δεν αντέχει την ποικιλία και τη ζωηράδα της φύσης, δεν γυρεύει να προσαρμοστούν τα λουλούδια και τα δέντρα στις δικές του ανάγκες. Ή αλλιώς: η βροχή και η δροσιά πέφτουν ευεργετικά πάνω σ’ όλα όσα ζουν στη γη. Αν κάποιος δεν τολμάει να βγάλει τις γλάστρες του έξω και να τις αφήσει να δροσιστούν, παρά προτιμάει να τις ποτίζει μέσα στο σπίτι του με το κανάτι, έχει κάθε δικαίωμα να το κάνει. Αλλά η βροχή κι η δροσιά δεν πρόκειται να σταματήσουν να πέφτουν στη γη, απλώς και μόνο επειδή αυτός δεν τις θέλει».

 

Τι είναι παραμύθι; Μία ερώτηση που επιδέχεται άπειρες απαντήσεις...

Παραμύθι είναι μία ιστορία στην οποία τα πάντα μπορούν να συμβούν. Ως προς αυτό, τουλάχιστον, το παραμύθι μοιάζει με τη ζωή. Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι τα χαρακτηριστικά μοτίβο των παραμυθιών αποτελούν και χαρακτηριστικά ζητήματα της ζωής: η ύπαρξη του καλού και του κακού και η μεταξύ τους σύγκρουση, το παιχνίδι της άγνοιας και της γνώσης και η απρόσμενη αποκάλυψη της αλήθειας, η ολοκληρωτική αφοσίωση σε έναν υψηλό στόχο και η τελική καρποφορία της προσπάθειας, τα διλήμματα και οι καθοριστικές αποφάσεις, ο αμοιβαίος αλλά καταδικασμένος έρωτας, οι έντονες ανατροπές…

Τι κρύβουν όμως, τα παραμύθια, πίσω από τα επεισόδια που εξιστορούν; Καθένας από εμάς, όταν έρχεται σε επαφή με έναν μύθο ή κατασκευάζει έναν νέο, διοχετεύει εκεί με έναν έμμεσο τρόπο τους προβληματισμούς του, τους φόβους του και τις επιθυμίες του. Όταν ένα ακροατήριο ακούει ένα παραμύθι, κάθε ακροατής εστιάζει σε διαφορετικά σημεία της ιστορίας και την ερμηνεύει στο σύνολό της με διαφορετικό τρόπο. Καθένας παίρνει κυρίως τα μηνύματα που τον ενδιαφέρει να πάρει. Επομένως, παραμύθι είναι μια μαγική ιστορία με σύμβολα, που αν τα αποκωδικοποιήσουμε βρίσκουμε μια πραγματική ιστορία ζωής.

Με βάση τα παραπάνω, αξίζει να αναζητήσουμε και να ανιχνεύσουμε την παιδαγωγική αξία του παραμυθιού. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί αξίζει να λένε στα παιδιά παραμύθια, καθώς και να παρακινούν τα παιδιά να φτιάχνουν δικές τους ιστορίες. Η λειτουργία του παραμυθιού στην διαπαιδαγώγηση είναι διττή. Από τη μία πλευρά, η διαδικασία της συγγραφής και ακρόασης παραμυθιών συμβάλλει στην καλλιέργεια της αισθητικής και της δημιουργικότητας, καθώς και στην ψυχαγωγία του νεαρού ατόμου. Από την άλλη πλευρά, το περιεχόμενο του (ποιοτικού) παραμυθιού προβάλλει αξίες και τις μεταδίδει στα παιδιά.

Όσοι ασχολούνται με την διαπαιδαγώγηση των νέων και προσπαθούν να τους ενσταλάξουν αρχές και αξίες, είναι προτιμότερο να λένε τα πράγματα όχι όπως τα αντιλαμβάνονται οι ίδιοι, αλλά όπως μπορούν να τα αντιληφθούν τα παιδιά. Ένας λειτουργικός τρόπος για να περάσουμε μηνύματα και ιδέες στο παιδί είναι να του πούμε παραμύθια και μετά να συζητήσουμε ή να παίξουμε μαζί του. Το παιδί ακούγοντας την ιστορία παρακολουθεί τις ενέργειες του ήρωα και τα αποτελέσματά τους, οπότε συζητώντας με τον ενήλικα μπορεί να τις κρίνει και να εξάγει συμπεράσματα. Επομένως, παραμύθι είναι ένας έξυπνος τρόπος για να πεις την αλήθεια και να δημιουργήσεις προβληματισμούς. 

 

Αφροδίτη Χαραλαμπάκη

Δασκάλα, M.A.Ed. Θεατροπαιδαγωγός, Αφηγήτρια παραμυθιών

https://www.mythstory.net/